Virus infeksiyalarının qarşısını necə almalı?
Virus infeksiyaları gündəlik həyatımızın bir hissəsidir. Adi soyuqdəymədən qripə qədər — yüngül narahatlıqdan ciddi sağlamlıq problemlərinə qədər müxtəlif nəticələr verə bilən çoxlu virus mövcuddur. Məhz buna görə onların qarşısını almağı öyrənmək vacibdir.
Viruslar nə qədər yayılıb?
İnsanı yoluxdura bilən 200-dən çox məlum virus növü var və hər növün çoxsaylı variantı mövcuddur: təkcə adi soyuqdəyməyə 200-dən artıq müxtəlif virus səbəb ola bilər.
Viruslar bir çox xəstəliyə səbəb ola bilər. Bizə ən tanış olanlar tənəffüs yollarının virus xəstəlikləridir — adi soyuqdəymə və qrip. Əksər hallarda virus infeksiyalarının müalicəsi simptomatikdir: biz simptomları yüngülləşdirərək orqanizmə kömək edirik, virus agentləri ilə mübarizəni isə orqanizm özü aparır.
Virus və bakterial infeksiyaların fərqi
Orqanizmimizi müxtəlif mikroorqanizmlər yoluxdura bilər: təkcə viruslar və bakteriyalar deyil, həm də göbələklər və parazitlər. Yalnız simptomlara əsasən virus və bakterial infeksiyanı ayırd etmək çətindir, ona görə infeksiyanın tipini müəyyən edə bilən həkimə müraciət etmək vacibdir.
Səbəbi bilmək həlledici əhəmiyyət daşıyır, çünki virus və bakterial infeksiyalar fərqli müalicə olunur: antibiotiklər yalnız bakteriyalara qarşı təsirlidir, viruslara qarşı deyil.
Vacibdir! Səbəbini bilmədiyiniz infeksiya zamanı əvvəlki müalicə kursundan qalan antibiotikləri heç vaxt qəbul etməyin. Antibiotiklərlə nəzarətsiz özünümüalicə bakteriyaların davamlılığını artırır — yəni antibiotiklərə qarşı dözümlü, artıq onlarla müalicə olunmayan bakteriyaların yaranmasına gətirib çıxarır.
Orqanizmimiz daxil olan orqanizmlərlə, o cümlədən viruslarla daim mübarizə aparır. İlk müdafiə xəttimiz dəri, selikli qişalar və mədə turşusudur. Virusu nəfəslə aldıqda selikli qişa onu tutub kənarlaşdırmağa çalışır; uddaqda isə mədə turşusu onu məhv edə bilər. Virus bu ilk xətti keçərsə, immun sistem işə düşür.
Qorunmağa necə kömək edə bilərik?
Aşağıdakı üsullardan heç biri təkbaşına 100 % effektiv deyil. Lakin birlikdə tətbiq olunduqda həm bizi, həm də ətrafımızdakıları qoruya bilir — nə qədər çox tətbiq etsək, müdafiə bir o qədər yaxşı olur.
Əllərin yuyulması
Əlləri su və sabunla ən azı 20 saniyə diqqətlə yumaq tövsiyə olunur. Sabun və su yoxdursa, dezinfeksiyaedici vasitədən istifadə edin — lakin bu, əl yumağı tam əvəz etmir.
Otağın havalandırılması
Bir çox virus havada yayılan xırda damcılarla ötürülür. Otaqların müntəzəm havalandırılması havadakı damcıların miqdarını azaldır.
Öskürək etiketi və maska
Öskürərkən və asqırarkən ağzınızı örtün: bir çox infeksiyada mikroblar xəstəlik təzahür etməmişdən xeyli əvvəl çoxalır. Maska taxmaqla havaya düşən damcıların sayını azaldırıq.
Qida ilə davranış
Ət, quş əti, balıq, meyvə və tərəvəzi axar su altında yuyun; çiy və bişmiş qidanı ayrı saxlayın; onlar üçün eyni alət və kəsmə taxtasından istifadə etməyin.
Təfərrüatlar
Şəxsi gigiyena: nəyə diqqət etməli?
İlk və ən vacib müdafiə xətti virusların orqanizmə daxil olmasının qarşısını almaqdır.
- Əl yuma: su və sabunla ən azı 20 saniyə. Əlləri yumaq mümkün deyilsə, üzə — xüsusən göz, burun və ağız ətrafına toxunmamaq daha yaxşıdır.
- Öskürək etiketi: öskürərkən və asqırarkən ağzı örtmək başqalarını qorumağın sadə yoludur.
- Maska: viruslar öskürəklə yanaşı danışarkən, oxuyarkən, hətta sadəcə nəfəs alarkən də ötürülə bilər. Özünüzü xəstə hiss etməsəniz belə, infeksiyanı başqasına ötürə bilərsiniz.
Qida təhlükəsizliyi
Qida adətən bakteriyalarla assosiasiya olunsa da, o həm də qida yolu ilə ötürülən viruslarla — məsələn, qastroenterit və hepatit törədən viruslarla yoluxma yolu ola bilər.
- bişirməzdən və ya süfrəyə verməzdən əvvəl bütün ət, quş əti, balıq, meyvə və tərəvəzi axar su altında yuyun;
- çiy ətlə işləməzdən əvvəl və sonra əlləri su və sabunla yuyun;
- çiy və bişmiş qidanı ayrı saxlayın;
- çiy və bişmiş ət üçün eyni alət və kəsmə taxtasından istifadə etməyin, istifadədən sonra onları yaxşıca yuyun;
- ətin daxili temperaturunu termometrlə yoxlayın və qidanı tam bişənə qədər hazırlayın.
Orqanizmin öz müdafiəsi
Orqanizmimizin ilk müdafiə xətti dəri, selikli qişalar və mədə turşusudur. Virus bu maneəni keçərsə, immun sistem işə düşür. Ona görə tam dəyərli qidalanma, kifayət qədər yuxu və maye qəbulu — immun sistemin normal işi üçün sadə, lakin vacib şərtlərdir.
