Fakt yoxsa mif: ev üsulları öskürəkdə həqiqətən işləyirmi?
Öskürək adətən özümüz aradan qaldırmağa çalışdığımız narahatlıqlardandır. Hər ailənin nənədən qalma xüsusi resepti var: bal, qara turp, adaçayı və s. Bəs bu ənənəvi ev vasitələri həqiqətən bu qədər effektivdirmi?
Evdə öskürəyə qarşı ən yaxşı vasitə hansıdır?
Öskürəyi yüngülləşdirdiyi güman edilən bir neçə təbii vasitə var. Ən çox rast gəlinənlər şərbətlər və çaylar, həmçinin müxtəlif şirələr, sinəyə qoyulan isti kompreslər, efir yağları ilə aromaterapiya və homeopatik preparatlardır.
Ümumilikdə onların effektivliyi şübhə doğurur, çünki nüfuzu elmi cəhətdən sübut edilməmiş şəxsi təcrübəyə əsaslanır. Bununla belə, tədqiqatlardan keçmiş və öskürəyin yüngülləşdirilməsində effektivliyini təsdiqləmiş bəzi ənənəvi vasitələr də var.
Ənənəvi vasitələr: elm nə deyir?
Bal
Bal boğaz ağrısının müalicəsində tanınmış təbii vasitədir. Onun effektivliyi bir tədqiqatda göstərilib: bal öskürəyin yüngülləşdirilməsində tərkibində öskürək əleyhinə maddə olan reseptsiz preparatdan daha effektiv olub.
Baldan isti içki hazırlamaq olar: 2 çay qaşığı balı bitki çayı və ya isti su ilə qarışdırın və bir az limon şirəsi əlavə edin. Bal sakitləşdirici təsir göstərir, limon şirəsi isə burun tutulmasında kömək edir.
Qeyd: bal bir yaşa qədər uşaqlara verilmir.
Probiotiklər
Probiotiklər öskürəyi birbaşa aradan qaldırmasa da, bağırsaqda yaşayan bakteriyaların — mikrobiotanın tarazlığına kömək edə bilər və bu yolla sağlamlığımıza müsbət təsir göstərir. Bu tarazlıq bütün orqanizmin immun sisteminin funksiyalarını dəstəkləyə bilər. 2015-ci ildə aparılan tədqiqat göstərib ki, müxtəlif növ probiotik qəbul edən insanlar yuxarı tənəffüs yolları infeksiyalarından qəbul etməyənlərə nisbətən az əziyyət çəkir. Bununla belə, bu əlaqəni təsdiqləyən elmi sübutlar hələ kifayət deyil.
Bromelain
Bromelain yalnız ananasda olan fermentdir. O, dildə “sancma” hissi yaradır və eyni zamanda öskürəyi yüngülləşdirə bilər. Bromelain həm öskürəyi yatırtmağa, həm də boğazdakı seliyi durulaşdırmağa kömək edə bilər.
Nanə və kəklikotu
Həm nanə, həm də kəklikotu sakitləşdirici təsir göstərir və boğaz ağrısının yüngülləşməsinə kömək edir. Onları çay şəklində və ya inhalyasiya üçün istifadə etmək olar. Kəklikotu xüsusilə sarmaşıq ekstraktı ilə birlikdə istifadə edildikdə effektivdir — bu, 2006-cı ildə aparılan tədqiqatda da təsdiqlənib.
Öskürək dərmanını necə düzgün seçməli?
Öskürəyin yüngülləşdirilməsi üçün istifadə edə biləcəyimiz dərmanların və reseptlərin siyahısı kifayət qədər genişdir. Bəs bizə ən uyğun olanı necə seçmək olar? Əvvəlcə öskürəyin tipini müəyyən etmək lazımdır.
Quru öskürək. Quru, qıcıqlandırıcı öskürəyi beyindəki öskürək mərkəzinə təsir edərək öskürəyi yatırdan, bitki ekstraktları əsasında hazırlanan təbii preparatlarla yüngülləşdirmək olar.
Yaş öskürək. Öskürək produktivdirsə, yəni bəlğəm ayrılırsa, onu yatırtmaq tövsiyə olunmur — əksinə, bəlğəmin xaric olunmasını stimullaşdırmaq lazımdır. Hər iki halda kifayət qədər maye qəbulu və bəlğəmin tənəffüs yollarından kənarlaşdırılması xüsusilə vacibdir.
Öskürək zamanı niyə tez hərəkət etmək lazımdır?
Tənəffüs yollarında seliyin həddindən artıq ifrazı xəstəliyin proqresivləşməsinə səbəb olan risk amilidir — xüsusən tənəffüs yollarının xroniki iltihabi xəstəlikləri olan pasiyentlərdə.
Orqanizm artıq seliyi öskürək vasitəsilə kənarlaşdırmağa çalışır. Selik kifayət qədər maye olduqda bu çətin deyil. Lakin öskürək refleksinin zəifləməsi və ya seliyin həddindən artıq qatı olması səbəbindən selik ağciyərlərdə durğunlaşarsa, ağciyərlərin funksiyası aşağı düşə və əlavə tənəffüs yolu infeksiyaları riski arta bilər, çünki selik mikrobların çoxalması üçün əlverişli mühitdir. Ona görə bəlğəmi tənəffüs yollarından mümkün qədər tez xaric etmək vacibdir.
