Uşaqda öskürəyi necə yüngülləşdirməli?
Uşaqda öskürək çox narahatedici haldır — söhbət öz övladınızdan gedirsə, xüsusilə. Uşağa kömək etmək üçün öskürəyin geniş yayılmış səbəblərini, evdə tətbiq edə biləcəyimiz üsulları bilmək və tibbi yardım tələb edən halları vaxtında tanımaq lazımdır.
Uşaqlar və öskürək
Öskürək orqanizmin qoruyucu refleksidir. Uşaqda öskürək adətən onu nəyinsə qıcıqlandırdığını və orqanizmin bundan qurtulmağa çalışdığını göstərir. Bu, artıq miqdarda selik ola bilər; kiçik yaşlı uşaqların tənəffüs yollarına isə tez-tez müxtəlif yad cisimlər düşür.
Bağçaya gedən tamamilə sağlam məktəbəqədər yaşlı uşaqlar il ərzində səkkiz dəfəyə qədər öskürəklə müşayiət olunan respirator virus infeksiyası keçirə bilər və hər epizod təxminən 10 gün davam edir. Bu, öz-özlüyündə narahatlıq üçün əsas deyil.
Öskürəyin geniş yayılmış səbəbləri
Respirator infeksiyalar
Soyuqdəymə, qrip və digər respirator infeksiyalar uşaqlarda uzunmüddətli öskürəyə səbəb ola bilər. Soyuqdəymə adətən yüngül və ya orta dərəcəli öskürək törədir; qrip isə bəzən güclü quru öskürəklə keçir. Bu tip infeksiyalar bir qayda olaraq narahatlıq doğurmur.
Qıcqırma (turşu reflüsü)
Uşaqlarda turşu reflüsü öskürək, tez-tez qusma və ya qusma cəhdləri, ağızda xoşagəlməz dad və sinədə yanğı hissi ilə özünü göstərə bilər. Müalicə uşağın yaşından asılıdır, ona görə də bu halda mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Bununla yanaşı, bu tövsiyələr faydalı ola bilər:
- qıcqırma törədən qidaları rasiondan çıxarın (çox vaxt bunlar şokolad, nanə, qızardılmış, kəskin və yağlı yeməklər, qazlı içkilərdir);
- uşaq yatmazdan ən azı iki saat əvvəl yeməməlidir;
- uşağın yemək porsiyasını azaldın.
Astma
Astmanı diaqnoz etmək çətindir, çünki əlamətləri müxtəlif uşaqlarda əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənə bilər. Bununla belə, gecə güclənə bilən xırıltılı öskürək astmanın ən çox yayılmış əlamətlərindən biridir. Digər mühüm əlamət fiziki aktivlik və ya oyun zamanı yaranan öskürəkdir. Müalicə səbəbdən asılıdır və hava çirklənməsi, tüstü, ətir kimi qıcıqlandırıcılardan qaçınmağı da əhatə edə bilər. Uşağınızda astma əlamətlərindən şübhələnirsinizsə, həkimə müraciət edin.
Allergiya
Allergiya uzunmüddətli öskürəyə, həmçinin boğazda qıcıqlanmaya, burun axmasına, gözlərin sulanmasına, boğaz ağrısına və səpgiyə səbəb ola bilər. Hansı allergenlərin problem yaratdığını müəyyən etmək üçün uşağın həkimi ilə allergiya testi barədə məsləhətləşin. Geniş yayılmış allergenlərə qida məhsulları (məsələn, inək südü, yumurta və qoz-fındıq), tozcuqlar, ev heyvanlarının tükü və toz aiddir.
Quru yoxsa yaş öskürək?
Öskürəyin müalicəsinə başlamazdan əvvəl onun növünü — quru və ya yaş olduğunu müəyyən etmək lazımdır. Bu iki növün müalicəsinə yanaşma əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
Quru öskürək (qeyri-produktiv öskürək) zamanı selik əmələ gəlmir. Onun üçün boğazda qıdıqlanma hissi xarakterikdir, öskürəyin özü isə çox səsli olur. Uşaqda quru öskürək adətən tənəffüs yollarının qıcıqlanması ilə bağlıdır — bu, müvəqqəti (məsələn, qıcıqlandırıcılar) və ya xroniki vəziyyətlərdən (astma, allergiya) yarana bilər.
Yaş öskürək (produktiv öskürək) zamanı selik xaric olunur. Bu maye tənəffüs yollarından gəlir və adətən virus və ya bakterial infeksiyaların — soyuqdəymə, qrip, pnevmoniyanın nəticəsidir. Digər əlamətlərə burun axması, boğaz ağrısı və yorğunluq aid ola bilər. Bu növ öskürəkdə bəlğəmin xaric olunması arzuolunandır, ona görə uşaqlarda yaş öskürək seliyi durulaşdıran və xaric olunmasını stimullaşdıran preparatlarla — mukolitiklərlə müalicə olunur.
Evdə uşağa necə kömək etmək olar?
Sadə və təhlükəsiz üsullar öskürəyi yüngülləşdirməyə kömək edir. Dərman qəbulu barədə qərarı isə həkim verməlidir.
İsti içkilər
Çay kimi isti mayelər boğazı yumşaldır. Çaya limon və bal əlavə etmək olar — bal bir yaşa qədər uşaqlara verilmir.
Havanın nəmləndirilməsi
Öskürək quru keçirsə, xüsusilə qış aylarında, otaqda hava nəmləndiricisi yaxşı həll yoludur. Buxarın inhalyasiyası da rahatlıq gətirə bilər.
Burun boşluğuna qulluq
Fizioloji duz məhlulu ilə burnun yuyulması seliyin axmasını azaldır. Duzlu su ilə qarqara kiçik yaşlı uşaqlara tövsiyə olunmur.
Dərmanlar və həkimə müraciət
Uşaqlar və öskürək dərmanları — nəyi bilmək vacibdir
Dərmanlar (məsələn, antibiotiklər) soyuqdəymə və ya qripi müalicə edə bilməz, çünki bunlar virus xəstəlikləridir — yalnız simptomları yüngülləşdirmək mümkündür.
Yaş öskürəyi bəlğəmi durulaşdıraraq xaric olunmasını stimullaşdıran preparatlarla — mukolitiklərlə yüngülləşdirmək olar. Quru öskürəkdə isə, xüsusilə qışda, hava nəmləndiricisi faydalıdır; səbəb qıcqırmadırsa, qidalanmanın dəyişdirilməsi kömək edə bilər.
Vacibdir: 18 yaşa qədər uşaqlara heç vaxt asetilsalisil turşusu verməyin — bu, nadir, lakin bəzi hallarda ağır keçən, qaraciyəri və beyni zədələyə bilən Reye sindromuna səbəb ola bilər.
Uşağa hər hansı öskürək preparatı verməzdən əvvəl həkimlə və ya əczaçı ilə məsləhətləşin — hər preparatın öz yaş həddi var.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Uşağı aşağıdakı əlamətlər olduqda mütləq həkimə göstərmək lazımdır:
- tənəffüs və ya danışmaqda çətinlik;
- davamlı qusma;
- öskürək zamanı üzün qızarması və ya tündləşməsi;
- həddindən artıq ağız suyu ifrazı və ya udmada çətinlik;
- çox xəstə və ya həddən artıq yorğun görkəm;
- boğazda ilişmiş cisim;
- dərin nəfəs alarkən sinədə ağrı;
- qan qarışığı ilə öskürək və ya xırıltı.
