Cızığı nə ilə emal etməli, sıyrıqların müalicəsi

Kəsiklər və sıyrıqlar kimi dəri və dərialtı piy toxumasının zədələnmələri gündəlik həyatda, xüsusən hərəkətli insanlarda və uşaqlarda baş verə bilər. İdmanla məşğul olmaq yüksək travma riski ilə bağlıdır. Hətta sadəcə sürətli, uğursuz yıxılma da yaraların və sıyrıqların müalicəsinə ehtiyac yarada bilər. Məsələn, asfalta yıxıldıqdan sonra əldə, dizdə, hətta üzdə və başda dəri zədələnmələri uşaqlarda baş verə bilər, lakin böyüklərdə də az rast gəlinmir. Belə zədələri (sıyrıq, kəsik, cızıq) nə ilə emal etməyi hamı bilmir. Bundan əlavə, yaraların və sıyrıqların müalicəsi bəzən həkimə müraciət tələb edir.

Cızıq: təhlükə nədədir?

Cızıq — epidermisin (dərinin üst qatının) zədələnməsi ilə xarakterizə olunan, sahəcə məhdud və bir qayda olaraq xətti formada olan yaradır. Müalicə həm müstəqil aparıla bilər, həm də həkimin köməyi lazım ola bilər.

Cızıq almağın ən çox rast gəlinən halları

Kəsici və ya deşici əşyalarla ehtiyatsız davranış.
Bərk və kələ-kötür səthlə təmas (məsələn, asfalta, betona və ya döşəmə daşına yıxıldıqdan sonra ayağı, əli və bədənin digər hissələrini zədələmək olar).
Ev heyvanları ilə ehtiyatsız davranış (məsələn, pişikdən qalan cızıq).

İstənilən təsadüfi yara mikrob çirklənməsi ilə müşayiət olunur

Böyükdə və ya uşaqda dizdə, əldə, başda, üzdə və ya başqa yerdə olan istənilən təsadüfi yaranın mikrob çirklənməsi ilə müşayiət olunduğunu başa düşmək vacibdir. Əli, ayağı, dizi və ya bədənin başqa nahiyəsini paslı, çirkli metal əşya, ağac və ya tikinti materialının qırığı ilə zədələdikdə, həmçinin yaraya torpaq və ya çirkli su düşdükdə tetanoz təhlükəsi yaranır.

Cızığın emalı: mərhələlər

Cızığı nə ilə emal etməli və necə müalicə etməli — addım-addım.

Yuyun və emal edin
Su və sabunla yuyun, lazım olduqda antibakterial vasitələrlə emal edin. Onların tərkibində spirt yoxdursa, emal göynəmə və ağrı ilə müşayiət olunmayacaq.
Yapışdırın və ya sarğı qoyun
Təmizlədikdən və emal etdikdən sonra yara leykoplastla örtülür və ya sarğı ilə bağlanır. Leykoplast istifadə edərkən yara nahiyəsinə hava keçməsinə fikir vermək lazımdır, əks halda irinləmə baş verə bilər.
Yaraya nəfəs alma imkanı verin
Sarğı və ya leykoplast adətən yalnız birinci gün lazım olur. Sonrakı günlərdə cızığın üstündəki qabığı antimikrob vasitələrlə emal etmək, cızığı isə açıq saxlamaq olar — yalnız iş zamanı çirklənən nahiyə deyilsə (belə halda onu bağlamaq və ya sarımaq daha yaxşıdır).

Pişik cızıqları göründüyü qədər zərərsiz deyil

Əlbəttə, cızıqdan ağırlaşma alma ehtimalı azdır. Lakin hər qaydanın istisnası ola bilər, ona görə də yaranı nə ilə emal etməyi bilmək vacibdir. Məsələn, pişikdən qalan cızıqlar çox vaxt ətrafın limfa damarlarının xroniki iltihabına və qoltuqaltı limfadenitə — “pişik cızığı xəstəliyi” adlanan vəziyyətə səbəb olur. Burada artıq həkimsiz keçinmək mümkün deyil.

Beləliklə, pişik cızıqları o qədər də zərərsiz deyil. Ona görə də yaraların və sıyrıqların, o cümlədən pişik cızıqlarının düzgün müalicəsi vacibdir.

Sıyrığı uşaqda və böyükdə necə düzgün emal etməli

Sıyrıqların müalicəsi haqqında bilmək vacibdir, çünki onlar hər birimizdə — həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə ola bilər. Məsələn, asfalta yıxıldıqdan sonra əldə, dizdə dəri zədəsi almaq və ya ayağı zədələmək asandır. Sıyrıqların müalicəsi bir neçə addımdan ibarət ola bilər:

Çirkdən, qumdan və digər kənar maddələrdən təmizləmə.
Sonra su və sabunla yuma (sıyrığı yumşaq süngərlə bir az sürtmək olar).
Yuduqdan sonra sıyrığı salfetlə qurulama.
Zədələnmiş nahiyəni antibiotikli məlhəmlə emal etmə.

Банеоцин® tərkibində basitrasin və neomisin təsiredici maddələrini saxlayır və məhdud yayılmış dəri bakterial infeksiyalarında tövsiyə olunur. Банеоцин® məlhəmi kəsik və sıyrıqlarda dərinin ikincili bakterial infeksiyalarının müalicəsi üçün istifadə oluna bilər.

Sıyrıq və cızıqda həkimə nə vaxt müraciət etməli

Artan qızartı və şişkinlik

Zədələnmiş nahiyənin tədricən artan qızartısı və şişkinliyi, hərəkətlərin məhdudlaşması və ağrılı olması.

Sarı-qəhvəyi qabıqlar və irin

Zədələnmiş dərinin səthində altından irin ifraz olunan sarı və ya qəhvəyi rəngli laylı qabıqlar əmələ gəlir.

Ürəkbulanma və qusma

Yara ürəkbulanma və qusma ilə müşayiət olunur, xüsusən uşaqlarda baş travmaları zamanı.

Üzdə cızıq (çapıq riski)

Üzdə və ya çapıq əmələ gəlmə ehtimalını sıfıra endirməyin arzuolunan olduğu istənilən başqa yerdə cızıq.

Sadalanan hallarda sıyrıq və cızıqların müstəqil müalicəsini davam etdirmək deyil, mütəxəssisə — dermatoloqa və ya cərraha müraciət etmək daha yaxşıdır. Əlavə müalicə və/və ya emal lazım ola bilər. Yaraların və sıyrıqların düzgün müalicəsi ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edəcək.