Follikulit
Follikulit — dərinin irinli xəstəliklərinin bir növüdür; bu zaman başda, üzdə, qollarda, ayaqlarda və bədəndə tük follikulları zədələnir. Xəstəliyin səbəbi qızılı və ya ağ stafilokokk ola bilər.
Xəstəlik necə keçir?
Klinik olaraq follikulit iki yolla inkişaf edə bilər:
Birinci halda infeksiya pustula adlanan kiçik irinciklərdən tük follikulunun dərinliyinə yayılır. Bir neçə gün ərzində pustula qabığa çevrilir və qopur, iltihabi proses isə yavaşıyır.
İkinci halda tük kisəciyinin ətrafında əvvəlcə parlaq-çəhrayı ağrılı düyünlər (papulalar) yaranır; onların mərkəzində 2–3 gündən sonra pustulalar əmələ gəlir. Prosesin sonrakı gedişi yuxarıda təsvir edilənə oxşardır.
Follikulitin növləri
Ostiofollikulit və ya Bokhartın stafilokokk impetiqosu
Diametri 1–2 mm olan, konus formalı kiçik irincik kimi görünür. İrinciyin mərkəzindən bir tük keçir, kənarlarında isə çəhrayı halqa görünür. Bir qayda olaraq, ostiofollikulit çoxsaylı xarakter daşıyır; başda, üzdə, qollarda, ayaqlarda və bədəndə yarana bilər. Yarandıqdan təxminən 3 gün sonra qabarcıqlar quruyur, qabıqla örtülür və dəridə iz qoymadan qopur.
Səthi follikulit
Ostiofollikulitdən bir qədər böyük ölçüsü və zədələnmənin dərinliyi ilə fərqlənir. İrinciklərin ölçüsü diametri 0,5–0,7 mm-ə çatır. Pustula da konusvari formadadır və tük ilə deşilmişdir — açıldıqdan və irin ifraz olunduqdan sonra ağrılı hisslər keçib gedir.
Dərin follikulit
Dərin follikulitdə dəri noxud böyüklüyündən albalı böyüklüyünə qədər olan ağrılı qırmızı düyünlərlə örtülür; bu düyünlər tük ilə deşilmiş pustula ilə tamamlanır. Bəzən irinciklər diametri 1–1,5 sm-ə çatır — çoxsaylı səpgi bədən temperaturunun yüksəlməsinə və qan göstəricilərinin dəyişməsinə səbəb ola bilər.
Bakterial follikulitin yaranma səbəbləri
Bir qayda olaraq, xəstəliyin yaranma səbəbi xarici amillərdir; onların arasında:
- tərləmənin artması;
- dərinin mexaniki qıcıqlanması (məsələn, üz qırxarkən);
- uyuz, bitlənmə və s. hallarda dərinin qaşınması (cırmaqlanması).
Follikulitin müalicəsi
Follikulitlə mübarizənin əsas metodu xəstəliyin inkişafını təhrik edən səbəblərin aradan qaldırılmasıdır. Səthi follikulit zamanı anilin boyalarının 2 %-li spirtli məhlulları tətbiq oluna bilər, səpgilərin ətrafındakı dəri isə 2 %-li salisil spirti ilə işlənə bilər. Həmçinin səthi follikulitin müalicəsi üçün ultrabənövşəyi şüalanma və antibakterial məlhəmlər tövsiyə oluna bilər. Antibakterial məlhəmlərə, məsələn, Банеоцин® aiddir. Bu, xarici tətbiq üçün kombinə edilmiş antibakterial preparatdır. O, iki bakterisid antibiotik — neomisin və basitrasin — saxlayır; bunların birləşməsi sayəsində geniş təsir spektri əldə olunur.
Dərin follikulitin müalicəsi üçün antibiotiklər — eritromisin, dikloksasillin, sefaleksin — immunoterapiya, A, B, C vitaminləri və polyarizasiya olunmuş işıq istifadə oluna bilər. Bəzən həkim 20 %-li ixtiol məlhəmi, pustulalar açıldıqda isə dezinfeksiyaedici və epitelizasiyaedici iltihabəleyhinə vasitələr təyin edə bilər. Bundan əlavə, karbohidrat və yağların məhdudlaşdırıldığı pəhrizə riayət etmək lazımdır; həmçinin ətrafdakı sağlam dərinin 2 %-li salisil spirti ilə işlənməsi tələb oluna bilər. Follikulitin uyğun müalicəsini müəyyən etmək üçün mütəxəssislə məsləhətləşmək lazımdır.
